Tarihin İlk Uçak Gemisini Batıran: Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul Aker Kimdir?

Mustafa Ertuğrul, 1861 yılında, bir zamanlar Türklerin vatanı olan Girit’in Hanya ilçesinde dünyaya gelmiştir. Günümüzde, Türk toplumundan daha çok yabancılar tarafından tanınan Mustafa Ertuğrul, 1912 yılında Harp Okulundan topçu subayı olarak mezun olmuştur. Katıldığı ilk savaş 1915 yılındaki Çanakkale Cephesinde olmuştur. Burada, ANZAC Birliklerinin çıkartma yaptığı en tehlikeli bölgede bulunan 27. Alay ile birlikte üstün başarı göstermiştir. İleride manevi babası olacak Yarbay Şefik Aker ise 27. Alay Komutanı olarak bu savaşta bulunmuştur. Çanakkale Savaşındaki başarılarından dolayı Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul, Osmanlı Harp Madalyası ve Alman Demir Haç Madalyası ile ödüllendirilmiştir ancak kendisini büyük üne kavuşturan asıl etkinliği Çanakkale Cephesi sonrasında görülmüştür.

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul ve Akdeniz’e Yönelmiş Dört Dağ Topu

Harp Okulundan mezun olduğunda Mustafa Ertuğrul, 1912.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, Sultan Abdülhamid Osmanlı Donanmasını Haliç’te çürüttüğü(Okumak için tıklayınız) için Türklere ait bir donanma bulunmamaktadır. Hatta bu yüzden savaş öncesi İngilizlere ve Fransızlara pek çok gemi ve denizaltı siparişi verilmiştir. Bunlardan en ünlüleri ise halka ağır vergiler yüklenerek hatta bazı yerlerde mülklerine el koyarak toplanmış milyonlarca lira karşılığı sipariş edilmiş Sultan Osman ve Reşadiye Savaş Gemileridir. Bu iki savaş gemisinin yanı sıra çeşitli zırhlılar, denizaltılar ve destroyerler ile torpido muhrip gemileri, keşif gemileri de sipariş verilmiştir ancak Osmanlı Devletinin Almanlarla savaşa gireceğini düşünen Britanya Bahriye Bakanı Winston Churchill gemilerin teslim edilmesine engel olmuş fakat tüm siparişlerin parasını almıştır. Bunun üzerine bir başka zamanın öyküsü olacak Bahriye Nazırlığının yetkilisi olarak Newcastle’a gelen Rauf (Orbay) Bey’in elinin boş dönmesi ve bundan önce de gemiyi teslim almak için bölgeye gelmiş 500 Türk Denizcinin İngilizlerle yaşadığı silahlı çatışma olayları yaşanmıştır.

Bütün bu donanmasızlık ve öngörüsüzlük ile  Türk Ordusu, 1.  Dünya Savaşında kendi denizlerini koruyamamış, Süveyş  Kanalına basit botlarla çıkartma yapmak istemiş, kendi topraklarında Suriye’de kıyıdan asker yürütememiş, çöllerin içine girmek zorunda kalmış, Çanakkale’ye gelen düşman donanmasına hiç bir engel koyamamıştır. Bununla birlikte, Anadoluda doğru düzgün yol olmadığı için  Türk Ordusu bütün birliklerine günlük kumanyalarını Ege ve Marmara bölgesinde, yelkenlilerle dağıtmak çaresini bulmuştur. Ancak İngiliz-Fransız donanmaları, Ege’deki Meis Limanı gibi pek çok limanı merkez üssü haline getirdiği için bu yelkenliler batırılıyor ve Türk Ordusu açlığa mahkum kalıyordu. Meis Adasındaki Donanmanın asıl görevi sadece Osmanlının ikmalini kesmek değil aynı zamanda bütün Doğu Akdeniz’in güvenliğini sağlamaktı. Bu yüzden Çanakkale’deki 5. Orduyu yönetiminde bulunduran Limon Won Sanders, gizli bir emirle İtalyanların elinde ve İngiliz-Fransız denetimindeki Meis Adası’na yaklaşan gemilerin batırılabilmesi için gizli bir emir verir.

Reşadiye Zırhlısı, daha sonraki adı ile HMS Erin.

Böylece, Müttefiklerin Osmanlının yerleşim yerlerini bombalaması, un fabrikalarını bombalaması ya da sivilleri öldürmesi, Osmanlı Ordusunu aç bırakması da engellenebileceği gibi karşı donanmanın Doğu Akdenizdeki rotası daraltılacaktı.  Gelen emir üstüne Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul, 30 kadar askerle birlikte 2 ay boyunca dört dağ topunu, gülleleri ve yaşam malzemelerini Aydın’dan Antalya’nın Kaş bölgesinde, Meis Adasının tam karşısında bulunan burna taşıdı. Başta gelen emir, Meis Adasının alınmasıydı ancak Osmanlı Ordusunda ne doğru düzgün kıyafet ne de cephane ya da çıkarma için imkan olmamasından dolayı, düşmanın kıyıdan uzaklaştırılması ve taciz edilmesi hedeflendi. 7,7’lik 4 Erhard Alman yapımı Dağ Topunun ise bu konuda yardımcı olup olmayacağı dahi başlarda belirsizdi.

Sultan Osman Zırhlısı, sonraki adı ile HMS Agincourt.

Tarihin Batırılan İlk Uçak Gemisi HMS BEEN MY CHREE

1907 yılında yapılmış bir yolcu gemisi olan HMS Been My Chree, savaş amacına uygun olarak bir uçak gemisine dönüştürülmüş, 118 metrelik bir gemidir, saatte 24,5 mil yol alabilen gemi altı deniz savaş uçağı taşıyabilmektedir. Kastellorizio adasını işgal etmiş Fransız Ordusunun bölgedeki Türk hareketliliğini incelemek için uçak keşfi talep etmesi üzerine Meis Adasına önceden gelen HMS Been My Chree adlı gemiye karşı hazırlıklar önceden başlamıştı.27 Aralık 1916 günü saat öğleden sonra bir sularında ise Topçu Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul başlattığı ateşi şöyle anlatmaktadır.

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul Aker’in çizimi ile HMS Been My Chree’in batırılışı.

“Türk askeri savaşa hazırlanıyordu. Kopacak kıyameti beklerken gözlerim dürbünle düşman gemisine kitlenmişti. Meis, bir pazar gününün tatil havasını yaşıyordu. Saldırı hazırlıkları tamamlandıkça, bizim taraftaki hareketlilik sessizliğe büründü. Herkesin gözü verecek olduğum emirdeydi. 13.25’te aylardan beri karşısındaki yabancı çığlıklarına dişini sıkıp susmuş dört ağız birden ateş kusmaya başlamıştı.

“İlk grubun ateşi gemiye isabet etti. İkinci grubun ateşi ise geminin tayyare hangarına isabet etti ve müthiş bir yangın başlattı. Benzin deposunu sonradan vurduğumuzu öğrendiğimiz gemi mürettabatı öyle bir yangınla karşı karşıyaydı ki baş toplarını bize çevirdiği halde ateş etme fırsatı bulamadı. Mürettabatı denize atlayarak kaçmaya başlamıştı. Koskocaman gemi karşımızda homurdular çıkararak yanıyordu, yavaş yavaş yaralı başını denize sokuyordu, 36 dakika içerisinde ise Been My Chree denize gömüldü.”

Topçu Mülazım Mustafa Ertuğrul

HMS Been My Chree ateş altındayken.

Bu olay ile Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul ve birliği dünya tarihinde ilk kez uçak gemisi batıran birlik oldu. O gün, Meis Limanına bağlı bulunan 200’e yakın yelkenli gemi ve sandal da aynı savaş içerisinde batırılmış, Doğu Akdenizdeki Müttefik donanması bir şok yaşamıştır.

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul ve Paris II Savaş Gemisinin Akıbeti

HMS Been My  Chree’nin batırılışı ile şoka giren Müttefikler, Osmanlı yerleşim birimlerini daha sert bombalamaya başlamış ve bir intikam arayışına girmişti. Yelkenliler daha sık batırılıyor ve gerek olmadığı halde düşman kıyı şeritten giderek asıl hakimi göstermeye çalışıyordu. Bu durum karşısında sabrı kırılan Mustafa Ertuğrul bir plan yapar ve bağlı olduğu 135. Alay Komutanı Alman Yarbayına planını kabul ettirmek için çabalar.

Paris II Batığı, 1995 Keşfi.

Anılarında şöyle demektedir;

“Müsade edin bir başka yöne gidiyormuş gibi yaparak Ağva  Koyuna (Şimdiki Antalya-Kemer) gideyim, Limana hakim noktalara bataryalarımı yerleştireyim. Emrime verilecek bir yelkenli ile düşman gemilerini bu koya çekerek batırabilirim.”

Türk askerinin batırılan yelkenliler dolayısı ile günlük kumanyalarını alamayışı Mustafa Ertuğrul’u bu planı uygulamaya itmiştir.  13 Aralık 1917 günü Fransızların kovalayacağından emin olduğu bir yelkenliyi onlara gönderir.  Fransız Kruvazörü Paris II ve Alexandra adlı iki savaş gemisini peşine takmayı başarır.  Ağva Koyuna düşman gemilerinin girmesi ile yelkenlinin güvenli bölgeye girmesi aynı ana denk gelir ve ateş başlatılır. Sadece 18 dakika içerisinde Paris II sulara gömülür, Alexandra ise kaçarak kurtulur, bu saldırıda 145 kez ateşlenen topların 110’u isabetli olmuştur. Bu da düşmanın korkusunu iyice arttırmıştır çünkü karşılarında hata affetmeyen bir subay vardır.

HMS Been My Chree batarken

Paris II Kruvazörünün hikayesi ise batmasıyla bitmez, batan geminin dumanları arasında mürettabat canının derdine suda çırpınmaktadır. Türklerin ateş açacağını düşünmüşlerdir ancak bekledikleri olmamış aksine Türkler suya girerek onları kurtarmış ve kıyıya çekmiştir. Köylüler ve askerler gömleklerini yırtmış, yaralarını sarmıştır, kendilerine bakacak sıhhi malzemesi olmayan askerler var olanı da düşman askerinin esir yaralılarına harcamıştır.  Buradaki esirler arasında ise Avrupa’da Türk Dostu olduğu için hiç sevilmeyen Pierre Loti’nin yeğeni Yüzbaşı Rolen vardır. O da Türk Askerinin ve Ulusunun savunulmasında Pierre Loti gibi emek sarfedecek ve şöyle diyecektir;

“Gıyaben sevdiğim bu asil Milletin şimdi karşısındayım, sizlere ne diyeceğimi bilemiyorum.”

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul, bu olayı anılarında şöyle anlatmaktadır;

“Esirlerin içinde Bahriye Erkan-ı Harp Teğmeni ve Fransa’da tanınmış savaşçılardan Rolen ve sevdiği köpeği Mastik de bulunuyordu. Sahile çıkan erlerin hepsi bitkin ancak 13’ü ayrıca yaralıydı. Yaralılar dikkatle sarılarak köye nakledildi. Azami şefkat ve merhamet karşısında şaşıran bu zavallılar, Türk askerinin ve insanının yüzüne tuhaf tuhaf bakıyordu. İçlerinde bulundukları sıcak duruma inanamıyorlardı. Yaralarını sarmak için sargı bezlerimiz ya da paketlerimiz yoktu. Bu bedbahtların yaralarını sarmak için bataryamdaki Kahramanların bazıları sanki kendilerine öğretilmiş gibi üst gömleklerini çıkarttılar ve parçaladılar, onların yaralarını sardılar. Büyük Türk Neferinin gösterdiği bu asil davranış karşısında esirler ağlayarak neferimizin boynuna sarılıyor, yüzlerini, gözlerini öpüyordu.”

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul Aker’in çizimi ile Paris II batırılışı.

Daha sonra ise Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul, attığı toplardan birisi gemideki Fransız Bayrağına geldiği için gemi kaptanından özür dileyerek Türk Ulusunun özündeki kişiliği yansıtan bir başka asil davranışı sergilemiştir. Fransızlar, Türkler için bayrağın ne ifade ettiğini ise tekrar Gazi Antep Savaşlarında yaşayacaktı.

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul ve Alexandra Savaş Gemisi

Paris II Kruvazörünün batırılması ile Müttefikler yeniden Osmanlı sahillerini bombardımana tutar ancak bir süre sonra top atış menzilinin dışına çıkarlar ve daha açıktan seyrederler. İngiliz-Fransız donanmasında artık çılgın bir topçu subayından ve bataryasından bahis geçmektedir. Alexandra, görevini gerçekleştirirken itina ile topçu menzilinin dışında olmaya gayret gösterdiğinden, Mustafa Ertuğrul bu gemiyi bataryası ile batıramayacağını bilmekteydi. O yüzden yeni bir plan hazırlamıştı.

HMS Been My Chree Sağlam Hali, 118 metre.

“Herhangi bir yelkenlinin kaburgalarını kaplayan iç tahtaları sökülecek, Mümkün olduğu kadar patlayıcı da içine yerleştirilecek. Bütün patlayıcı bir fünyeye bağlanacak, fünye ise kaburganın içine yerleştirilen sandıklara bağlı olacaktı. Sandıklar mutlaka bir vinç ile yukarıya taşınacaktı, bu sırada ise patlama gerçekleşecekti.”

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul Aker çizimiyle Alexandra Batırılışı

Plana göre, Mustafa Ertuğrul Alexandra’yı kendi merakı ve ihmali ile öldürmeyi hedeflemişti, 8 Mart 1918 günü ise planını uygulamaya koydu. Portakal yüklü yelkenli, sahilden üç km. açığa konmuştu ve Alexdanra’nın kıyıdan görülmesiyle de tüm plan adım adım gerçekleşmeye başlamıştı. Yelkenlinin mürettabatı, Alexandra’yı görünce suya atlamış ve kaçarak yüzmeye başlamıştı, Alexandra ise önce yelkenliden uzaklaşmış ancak sonra geri gelmişti. Önce yüzerek bir Fransız er yelkenliye çıktı ve inceleme yaptı. Hiç bir sorun olmadığını söylemişti, ardından Yelkenlinin yanına giden Alexandra, portakalların zehirli olabileceğinden şüphelendi ve gemi doktoruna bir kaç örnek götürdü. Herhangi bir zehir belirtisi de olmayınca, Gemi Kaptanı bir yelkenli dolusu portakal ele geçirdiği için mürettabatıyla mutlu olmuştu. Gemiye taşınması emrini verdikten sonra ise planın asıl kısmı gerçekleşmişti. Fünye son sandığa konmuştu ve son sandığın alınması ile siyah bir dumanla kaplı kızgın sarı renginde bir patlama görüldü. Geminin gövdesinde açılan gedik ile mürettabat filikalara koştu, gemi ise gövdesinden ters dönerek Akdenizin mavi mezarlığına önceki arkadaşlarının yanına katılmıştı.

Paris II Batığı, 1995 Keşfi, 33 Metre derinlik.

El Konulmayan Tek Osmanlı Bataryası ve Kurtuluş Savaşının İlk Topçu Bataryası

Mondoros Ateşkes Anlaşması ihanetiyle birlikte Osmanlı Ordusundaki tüm silahlar toplanmaya başlanmıştı. Aydın bölgesindeki birliklerin silahlarının toplanması için ise Ben My Chree’nin eski Kaptanı Charles R. Samson görevlendirilmişti. Eski düşmanı Mustafa Ertuğrul’u gördüğünde duygulanan Samson, “Bu bataryanın silahlarını almak askerlik şerefine aykırıdır.” diyerek bu dört sahra topunun kamalarını sökmemiştir.

Yarbay Şefik Aker

El konulmayan bu dört sahra topu ise Kurtuluş Savaşındaki  Türk Ordusunun ilk topçu bataryasını oluşturmuştur. Manevi Babası Yarbay Şefik gibi Mustafa Ertuğrul da Kurtuluş Savaşına katılmıştır. Aydın ve çevresinde sevilen, ünlü bir komutan olduğu için Demirci Mehmet Efe gibi eşkıyaların Kuva-i Milliye kapsamında örgütlenerek yararlılık gösterilmesine de o kıvılcım çakmıştır. Savaş boyunca ise topçu bataryası ile iş başında olmuş, Manevi Babası Yarbay Şefik ise Antalya bölgesinde İtalyanlardan silah alım işlerini yönetmekten 6. Tümen, 7. Tümen gibi komutanlıklardan Divan-ı Harbi Mahsusi Başkanlığına kadar çeşitli görevlerde bulunmuştur.

HMS Been My Chree için basılmış bir kart postal. Henüz yolcu gemisiyken.

Soyadı kanunun çıkması ile Manevi Babası Yarbay Şefik “Aker” soyadını almıştır. Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul da Komutanının soyadını alarak Mustafa Ertuğrul Aker olmuştur, daha sonra ise Şefik Aker’in kızı ile evlenerek onun ailesi ile birleşir. Belirli sürelerde CHP Antalya İl Başkanlığı da yapan Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul Aker, Antalya’da bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından ziyaret edilmiş ve anılarını yazması için onun tarafından ikna edilmiştir. Yaşamı boyunca, istese mebus ya da vali olabilecekken makam ya da mevki istememiş ve 1946 yılında emekli olmuştur. Bu başarıları elde ettiğinde 23 yaşında olması ise asıl hayret verici etken olmuştur, ressam olması sayesinde de savaş boyunca yaşananları kendisi çizebilmiştir.

HMS Been My Chree uçak savaş gemisine dönüştürüldüğünde basılan kartpostal.

Yüzbaşı Mustafa Ertuğrul Aker ve Savaş Boyunca Aldığı Madalyalar;

Donanma  İane Madalyası
Osmanlı Liyakat Madalyası
Alman Demir Haç Madalyası
İstiklal Madalyası
Prusya Liyakat Madalyası
Cedit Girit Madalyası
Harp Madalyası (Çanakkale, Kafkaasya, Galiçya, Irak, Mısır Savaşlarında verilmiştir.)
Çanakkale’de düşürdüğü İngiliz uçağındaki pilotun şapkasındaki rozet, hatıra madalyası olarak verilmiştir.
Avusturya 305 no’lu havan topu birliği rozeti, hatıra madalyası olarak verilmiştir.

Politik Deli
23 Ekim 2017

2 yorum

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*